Đại lượng tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch là một nội dung trong chương trình Toán học lớp 7. Thư viện hiện có 24 câu hỏi công khai cho chủ đề này. Một số yêu cầu luyện tập tiêu biểu gồm “6 người làm việc trong 8 ngày. Bạn tính 9 người làm trong 12 ngày vì 9/6=12/8. Sai vì:”; “12 công nhân cùng năng suất làm xong việc trong 15 ngày. Nếu 20 công nhân thì số ngày là:”; “y tỉ lệ thuận x, biết x=2,y=10. Bạn kết luận x=5 thì y=13 vì cùng tăng 3. Sai vì:”. Khi học, nên xác định đúng từ khóa của câu hỏi, nhắc lại khái niệm hoặc quy tắc liên quan rồi mới đối chiếu phương án; sau mỗi câu nên đọc phần giải thích để kiểm tra lại cách suy luận.
Sau phần này, bạn nên:
• Nhận diện đúng các khái niệm, dữ kiện và yêu cầu trọng tâm của Đại lượng tỉ lệ thuận và tỉ lệ nghịch.
• Trả lời được các dạng câu hỏi tiêu biểu như 6 người làm việc trong 8 ngày. Bạn tính 9 người làm trong 12 ngày vì 9/6=12/8. Sai vì:; 12 công nhân cùng năng suất làm xong việc trong 15 ngày. Nếu 20 công nhân thì số ngày là:.
• Giải thích được vì sao phương án đã chọn phù hợp với yêu cầu và tự kiểm tra lại đáp án.
Điểm cần nhớ
• 6 người làm việc trong 8 ngày. Bạn tính 9 người làm trong 12 ngày vì 9/6=12/8. Sai vì: → Số người và số ngày tỉ lệ nghịch
• 12 công nhân cùng năng suất làm xong việc trong 15 ngày. Nếu 20 công nhân thì số ngày là: → 9 ngày
• y tỉ lệ thuận x, biết x=2,y=10. Bạn kết luận x=5 thì y=13 vì cùng tăng 3. Sai vì: → Tỉ lệ thuận giữ tỉ số, không giữ hiệu
Ví dụ minh họa
Ví dụ: 6 người làm việc trong 8 ngày. Bạn tính 9 người làm trong 12 ngày vì 9/6=12/8. Sai vì:
Đáp án: Số người và số ngày tỉ lệ nghịch
Giải thích: Cùng công việc, tăng người thì giảm ngày; phải dùng 6·8=9·t.
Lỗi thường gặp và mẹo làm bài
Lỗi thường gặp
Dễ mất điểm khi đọc thiếu điều kiện, nhầm dấu hoặc đơn vị, chọn sai công thức và bỏ qua bước kiểm tra kết quả. Với bài nhiều bước, nên ghi rõ dữ kiện và thực hiện phép biến đổi theo thứ tự.
Checklist làm bài
Đọc kỹ câu hỏi → xác định dữ kiện cần dùng → chọn quy tắc/công thức → tính hoặc suy luận → kiểm tra dấu, đơn vị và điều kiện → mới chọn đáp án.
